• Kobieta z niepłnosprawnym chłopcem na huśtawce. Żródło: www.fpl.org.pl

    Kobieta z niepłnosprawnym chłopcem na huśtawce. Żródło: www.fpl.org.pl

  • Mężczyzna malujący pędzlem trzymanym w ustach, źródło: www.fpln.org.pl

    Mężczyzna malujący pędzlem trzymanym w ustach, źródło: www.fpln.org.pl

  • Mężczyzna z sespołem Downa podający posiłek starszej kobiecie. Żródło: PWN Wydawnictwo Szkolne​

    Mężczyzna z sespołem Downa podający posiłek starszej kobiecie. Żródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

  • Mała dziewczynka zasłaniająca uszy. Źródło: https://morguefile.com/search/morguefile/2/deaf/pop

    Mała dziewczynka zasłaniająca uszy.  Źródło: https://morguefile.com/search/morguefile/2/deaf/pop

  • Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

    Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

  • Kobieta na wózku inwalidzkim z asystentem. Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

    Kobieta na wózku inwalidzkim z asystentem. Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

  • Kobieta i mężczyzna z zesopłem Downa w kawiarni. Kobieta na wózku inwalidzkim z asystentem. Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

    Kobieta i mężczyzna z zesopłem Downa w kawiarni. Kobieta na wózku inwalidzkim z asystentem. Mężczyzna z zespołem Downa wykonujący prace biurowe. Źródło: PWN Wydawnictwo Szkolne

             PIKON
PUNKT INFORMACYJNO-KOORDYNACYJNY dla OSÓB 
z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ, mieszkańców m.st. Warszawy

problem 8 - KSZTAŁCENIE SPECJALNE – PODSTAWY PRAWNE

Jeśli jesteś rodzicem ucznia z niepełnosprawnością, posiadającego Orzeczenie o Potrzebie Kształcenia Specjalnego i chciałbyś/chciałabyś dowiedzieć się, jakie warunki kształcenia, wychowania i opieki realizuje polska szkoła dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością, z niedostosowaniem społecznym i z zagrożeniem niedostosowaniem społecznym, przeczytaj opracowanie na ten temat przygotowane przez Zespół Ekspertów Punktu Informacyjno-Koordynacyjnego dla Osób z Niepełnosprawnościami (PIKON).

Opracowanie zawiera najważniejsze informacje dotyczące uprawnień, jakie twoje dziecko powinno otrzymać w przedszkolu/ szkole, które zgodnie z potrzebami i możliwościami twojego dziecka wybierzesz.

Każdy z dziesięciu punktów opracowania odnosi się do odpowiedniej podstawy prawnej.

Opracowanie przedstawia główne problemy związane z edukacją dzieci młodzieży z niepełnosprawnością, zgłaszanych przez ich rodziców do PIKON-u. Z pewnością nie wyczerpuje ono wszystkich tematów, przekazując kluczowe zadania organizacji kształcenia specjalnego. 

W razie pytań, problemów i uzupełnienia wiedzy prosimy o kontakt, nasi eksperci są przygotowani do konsultacji i pomocy osobom zainteresowanym. 

===== 

8.1. Przepisy Ustawy Prawo Oświatowe definiujące kształcenie specjalne oraz określające zasady jego organizacji.

Ogólne wskazania dotyczące osób z niepełnosprawnościami- Zapisy w Ustawie z 14 grudnia 2016r.- Prawo Oświatowe (obowiązuje od 1.IX.2017r.).

Art. 1. System oświaty zapewnia:

pkt 1) realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju;

pkt 5) dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej;

pkt 6) możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci
i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami;

pkt 7) opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych;

Art. 127

ust. 1. Kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7.

ust.2. Indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub szkoły.

ust.3. Uczniowi objętemu kształceniem specjalnym dostosowuje się odpowiednio program wychowania przedszkolnego i program nauczania do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.

Dostosowanie następuje na podstawie opracowanego dla ucznia indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego uwzględniającego zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w ust. 10 – regulującym, że:  orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i o potrzebie indywidualnego wychowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania - wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej.

ust. 4. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej, dzieciom i młodzieży, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę.

ust. 5. W publicznych i niepublicznych: przedszkolach i szkołach podstawowych, w tym specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych oraz poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych, które spełniają warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 19 pkt 1, mogą być tworzone zespoły wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w celu pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka, od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole, prowadzonego bezpośrednio z dzieckiem i jego rodziną.

Uwaga! doprecyzowanie wynikające z ww. ust. 19 pkt 1 - oznacza, że minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, w tym kwalifikacje wymagane od osób prowadzących wczesne wspomaganie, uwzględniając w szczególności przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym, a także formy współpracy z rodziną dziecka. Rozporządzenie jest ustalane w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw zdrowia oraz zabezpieczenia społecznego.

ust. 6. Dyrektorzy podmiotów, o których mowa w ust. 5 (czyli przedszkoli i szkół podstawowych, w tym specjalnych, innych form wychowania przedszkolnego, specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych), mogą organizować wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w porozumieniu z organami prowadzącymi.

ust. 7. Gmina może zorganizować bezpłatne dowożenie dziecka objętego wczesnym wspomaganiem rozwoju i jego opiekuna z miejsca zamieszkania dziecka do szkoły lub placówki, w której to wspomaganie jest prowadzone, a w razie potrzeby także bezpłatną opiekę nad dzieckiem w czasie dowożenia.

ust. 8. Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka organizuje się w jednym podmiocie, który ma możliwość realizacji wskazań zawartych w opinii, o której mowa w ust. 10.

ust. 10. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.

=====

8.2. Regulacje prawne, dotyczące indywidualnego nauczania, jeżeli stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły.

Art. 127 ust. 16. Dyrektor szkoły, której uczeń posiada orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, organizuje takie nauczanie w porozumieniu z organem prowadzącym.

ust.17. Dyrektor przedszkola, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego prowadzonej przez gminę oraz szkoły podstawowej, w której są zorganizowane oddziały przedszkolne – także dyrektor szkoły podstawowej organizuje indywidualne obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne w porozumieniu z organem prowadzącym.

Szczegóły organizacji indywidualnego nauczania reguluje rozporządzenie wydane na podstawie delegacji (w art. 127 ust. 20) - b) rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017r. w sprawie indywidualnego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U., poz. 1616)

Regulacje ww. rozporządzenia: 

§ 5. Zajęcia indywidualnego przygotowania przedszkolnego lub zajęcia indywidualnego nauczania prowadzi się w miejscu pobytu dziecka lub ucznia, w szczególności w:  domu rodzinnym, placówkach funkcjonujących w systemie oświaty - art. 2 pkt 7 ustawy prawo oświatowe (młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii, specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, ośrodek rewalidacyjno-wychowawczy, u rodziny zastępczej, w rodzinnym domu dziecka, w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej (funkcjonujących na podstawie ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - Dz. U. z 2017 r. poz. 697 i Dz. U. z 2017 r. poz. 1292)  - jeżeli są to dzieci/uczniowie obowiązani do spełniania (rocznego przygotowania przedszkolnego- określonego w  art. 31 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe, obowiązku szkolnego i obowiązku ,  określonego w  art.  35. ustawy prawo oświatowe)

§ 3 Ust. 1. Indywidualne przygotowanie przedszkolne oraz indywidualne nauczanie organizuje się w sposób zapewniający wykonanie zaleceń określonych w orzeczeniu.

§ 4 ust. 4. Zajęcia indywidualnego przygotowania przedszkolnego oraz zajęcia indywidualnego nauczania są prowadzone przez nauczyciela lub nauczycieli w indywidualnym i bezpośrednim kontakcie z dzieckiem lub uczniem.

§ 7 ust. 1. W indywidualnym nauczaniu realizuje się wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne wynikające z ramowego planu nauczania danego typu i rodzaju szkoły, dostosowane do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.

§ 8 ust. 1. Tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego przygotowania przedszkolnego realizowanych z dzieckiem wynosi od 4 do 6 godzin.

§ 9 ust. 1.Tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczania realizowanych z uczniem wynosi:

1) dla uczniów klas I–III szkoły podstawowej – od 6 do 8 godzin;

2) dla uczniów klas IV–VI szkoły podstawowej – od 8 do 10 godzin;

3) dla uczniów klas VII i VIII szkoły podstawowej – od 10 do 12 godzin;

4) dla uczniów szkół ponadpodstawowych – od 12 do 16 godzin.

§ 10 ust. 1.  W celu zapewnienia pełnego osobowego rozwoju dziecka lub ucznia, integracji ze środowiskiem przedszkolnym lub szkolnym oraz ułatwienia powrotu dziecka lub ucznia do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub szkoły, nauczyciele prowadzący odpowiednio zajęcia indywidualnego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania obserwują funkcjonowanie dziecka lub ucznia w zakresie możliwości uczestniczenia dziecka lub ucznia w życiu przedszkolnym lub szkolnym.

§ 10 ust. 2. Dyrektor, uwzględniając aktualny stan zdrowia dziecka lub ucznia oraz wnioski z obserwacji nauczycieli, w uzgodnieniu z rodzicami dziecka lub ucznia albo z pełnoletnim uczniem, podejmuje działania umożliwiające kontakt dziecka lub ucznia objętego indywidualnym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem z dziećmi lub uczniami odpowiednio w oddziale przedszkolnym lub szkolnym, a w przypadku innej formy wychowania przedszkolnego – z dziećmi w grupie.

Z § 10 ust. 3. …w szczególności umożliwia dziecku lub uczniowi udział:

- w zajęciach rozwijających zainteresowania i uzdolnienia,

- uroczystościach i imprezach przedszkolnych lub szkolnych oraz

- wybranych zajęciach wychowania przedszkolnego lub zajęciach edukacyjnych.

§ 10 ust. 4.  Dzieci i uczniowie objęci indywidualnym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem uczestniczą w formach w zajęciach ww. (ust. 3), w zajęciach rewalidacyjnych, zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego lub w formach pomocy psychologiczno-pedagogicznej poza tygodniowym wymiarem godzin zajęć (indywidualnego nauczania)

§ 11. Na wniosek rodziców dziecka lub ucznia albo pełnoletniego ucznia i na podstawie dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że stan zdrowia dziecka lub ucznia uległ czasowej poprawie i umożliwia mu uczęszczanie do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub szkoły, dyrektor zawiesza organizację odpowiednio indywidualnego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania na okres wskazany w zaświadczeniu lekarskim.

§ 12. Na wniosek rodziców dziecka lub ucznia albo pełnoletniego ucznia i na podstawie dołączonego do wniosku zaświadczenia lekarskiego, z którego wynika, że stan zdrowia dziecka lub ucznia umożliwia uczęszczanie do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub szkoły, dyrektor zaprzestaje organizacji odpowiednio indywidualnego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania oraz powiadamia o tym poradnię, w której działa zespół, który wydał orzeczenie, i organ prowadzący przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub szkołę.

§ 13. Zajęcia indywidualnego przygotowania przedszkolnego i zajęcia indywidualnego nauczania dla dzieci i uczniów, których stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub szkoły, posiadających orzeczenie wydane przed dniem 1 września 2017 r., mogą być organizowane odpowiednio w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego lub szkole, jeżeli:

1) w orzeczeniu tym wskazano możliwość realizacji indywidualnego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania w pomieszczeniu odpowiednio w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego lub szkole,

2) odpowiednio przedszkole, inna forma wychowania przedszkolnego lub szkoła dysponuje pomieszczeniem, w którym mogą odbywać się zajęcia dla tego dziecka lub ucznia

do końca okresu na jaki zostało wydane to orzeczenie, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego 2017/2018.

====

8.3. Organizacja zindywidualizowanej ścieżki kształcenia dla uczniów ze SPE.

 Zindywidualizowana ścieżka edukacyjna  może być realizowana
w szkołach ogólnodostępnych na podstawie: Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2017r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U., poz, 1591)

§ 2 ust.1. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana uczniowi
w przedszkolu, szkole i placówce polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz rozpoznawaniu indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia i czynników środowiskowych wpływających na jego funkcjonowanie w przedszkolu, szkole i placówce, w celu wspierania potencjału rozwojowego ucznia i stwarzania warunków do jego aktywnego i pełnego uczestnictwa w życiu przedszkola, szkoły i placówki oraz w środowisku społecznym.

§ 12:

-  ust.1. Zindywidualizowana ścieżka realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz zindywidualizowana ścieżka kształcenia, (…) są organizowane dla uczniów, którzy mogą uczęszczać do przedszkola lub szkoły, ale ze względu na trudności w funkcjonowaniu wynikające w szczególności ze stanu zdrowia nie mogą realizować wszystkich zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym i wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych.

- ust.2. Zindywidualizowana ścieżka obejmuje wszystkie zajęcia wychowania przedszkolnego lub zajęcia edukacyjne, które są realizowane:

1) wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym oraz

2) indywidualnie z uczniem.

- ust. 3. Objęcie ucznia zindywidualizowaną ścieżką wymaga opinii publicznej poradni, z której wynika potrzeba objęcia ucznia pomocą w tej formie.

- ust. 4. Do wniosku o wydanie opinii poradni dołącza się dokumentację określającą:

1) trudności w funkcjonowaniu ucznia w przedszkolu lub szkole;

2) w przypadku ucznia obejmowanego zindywidualizowaną ścieżką ze względu na stan zdrowia – także wpływ przebiegu choroby na funkcjonowanie ucznia w przedszkolu lub szkole oraz ograniczenia w zakresie możliwości udziału ucznia w zajęciach wychowania przedszkolnego lub zajęciach edukacyjnych wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym;

3) w przypadku ucznia uczęszczającego do przedszkola lub szkoły – także opinię nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem, o funkcjonowaniu ucznia w przedszkolu lub szkole.

- ust 5. Przed wydaniem opinii publiczna poradnia we współpracy ze szkołą lub przedszkolem oraz rodzicami ucznia albo pełnoletnim uczniem przeprowadza analizę funkcjonowania ucznia uwzględniającą efekty udzielanej dotychczas przez przedszkole lub szkołę pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

- ust.6. Opinia zawiera dane i informacje, o których mowa w przepisach
 sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych, a ponadto wskazuje:

1) zakres, w jakim uczeń nie może brać udziału w zajęciach wychowania przedszkolnego lub zajęciach edukacyjnych wspólnie z oddziałem przedszkolnym lub szkolnym,

2) okres objęcia ucznia zindywidualizowaną ścieżką, nie dłuższy jednak niż rok szkolny,

3) działania, jakie powinny być podjęte w celu usunięcia barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie ucznia i jego uczestnictwo w życiu przedszkola lub szkoły.

- ust.7. Uczeń objęty zindywidualizowaną ścieżką realizuje w danym przedszkolu lub w danej szkole program wychowania przedszkolnego lub programy nauczania, z dostosowaniem metod i form ich realizacji do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych,
w szczególności potrzeb wynikających ze stanu zdrowia.

- ust. 8. Na wniosek rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia dyrektor przedszkola lub szkoły ustala, uwzględniając opinię, tygodniowy wymiar godzin zajęć wychowania przedszkolnego lub zajęć edukacyjnych realizowanych indywidualnie z uczniem, w tym uwzględnia konieczność realizacji przez ucznia podstawy programowej wychowania przedszkolnego, podstawy programowej kształcenia ogólnego lub podstawy programowej kształcenia w zawodach.

- ust. 9. Nauczyciele prowadzący zajęcia z uczniem objętym zindywidualizowaną ścieżką podejmują działania ukierunkowane na poprawę funkcjonowania ucznia w przedszkolu lub szkole.

- ust. 10. Zindywidualizowanej ścieżki nie organizuje się dla:

1) uczniów objętych kształceniem specjalnym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie delegacji art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy prawo oświatowe – czyli: Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r.
w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. poz. 1578),

2)  uczniów objętych indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym albo indywidualnym nauczaniem zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 127 ust. 20 ustawy – czyli aktu prawnego omówionego w punkcie 8.2 tego opracowania).

====

8.4. Tworzenie klas terapeutycznych dla uczniów ze SPE.

Klasy terapeutyczne mogą być tworzone zgodnie z wyżej omówionymi przepisami rozporządzenia w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej

§ 13 ust. 1. Klasy terapeutyczne organizuje się dla uczniów wymagających dostosowania organizacji i procesu nauczania oraz długotrwałej pomocy specjalistycznej z uwagi na trudności w funkcjonowaniu w szkole lub oddziale wynikające z zaburzeń rozwojowych lub ze stanu zdrowia, posiadających opinię poradni, z której wynika potrzeba objęcia ucznia pomocą w tej formie.

- ust. 2. Zajęcia w klasach terapeutycznych prowadzą nauczyciele właściwych zajęć edukacyjnych.

- ust. 3. Nauczanie w klasach terapeutycznych jest prowadzone według realizowanych w danej szkole programów nauczania, z dostosowaniem metod i form ich realizacji do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów.

- ust. 4. Liczba uczniów w klasie terapeutycznej nie może przekraczać 15.

- ust. 5. Do klas terapeutycznych, za zgodą organu prowadzącego szkołę,
w ramach posiadanych środków, mogą uczęszczać uczniowie innej szkoły, z uwzględnieniem przepisów art. 39 ust. 2–4 ustawy – (czyli norm określających art. 39 ust. 2. Drogę dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:

1) 3 km – w przypadku uczniów klas I–IV szkół podstawowych;

2) 4 km – w przypadku uczniów klas V–VIII szkół podstawowych.

 Jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka:

1) przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat – także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej;

2) nie przekracza odległości wymienionych w ust. 2, gmina może zorganizować bezpłatny transport, zapewniając opiekę w czasie przewozu).

- ust. 6. Nauka ucznia w klasie terapeutycznej trwa do czasu złagodzenia albo wyeliminowania trudności w funkcjonowaniu ucznia w szkole lub oddziale, stanowiących powód objęcia ucznia pomocą w tej formie.

=====

8.5. Realizacja Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego, wskazanych zajęć rewalidacyjnych i innych zaleceń z Rozporządzenia Ministra Edukacji.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U.poz. 1578)

§ 5. Przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły, oddziały i ośrodki zapewniają:

1) realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

2) warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów;

3) zajęcia specjalistyczne,

4) inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe
i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne;

5) integrację uczniów ze środowiskiem rówieśniczym, w tym z uczniami pełnosprawnymi;

6) przygotowanie uczniów do samodzielności w życiu dorosłym.

Uwaga! – zapewnienie to znajduje odzwierciedlenie w opracowywanym i realizowanym IPET

§ 6. 1. Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny określa:

1) zakres i sposób dostosowania (…)

2) zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem i działania o charakterze rewalidacyjnym….

3) formy i okres udzielania uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej….

4) działania wspierające rodziców ucznia oraz – w zależności od potrzeb – zakres współdziałania z poradniami……. z zakresu doradztwa zawodowego

5) zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne ucznia….

6) zakres współpracy nauczycieli i specjalistów……

7) w przypadku uczniów niepełnosprawnych – w zależności od potrzeb – rodzaj i sposób dostosowania warunków organizacji kształcenia do rodzaju niepełnosprawności ucznia, w tym w zakresie wykorzystywania technologii wspomagających to kształcenie,

8) w zależności od indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych …wybrane zajęcia wychowania przedszkolnego lub zajęcia edukacyjne, które są realizowane   indywidualnie z uczniem lub w grupie liczącej do 5 uczniów.                 

§ 6. ust.2.  W ramach zajęć rewalidacyjnych w programie (IPET) należy uwzględnić w szczególności rozwijanie umiejętności komunikacyjnych przez:

1) naukę orientacji przestrzennej i poruszania się oraz naukę systemu Brailleʼa lub innych alternatywnych metod komunikacji – w przypadku ucznia niewidomego;

2) naukę języka migowego lub innych sposobów komunikowania się,
w szczególności wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC) – w przypadku ucznia niepełnosprawnego z zaburzeniami mowy lub jej brakiem;

3) zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne – w przypadku ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

§ 6 ust. 4. Zespół opracowuje program po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia, uwzględniając diagnozę i wnioski sformułowane na jej podstawie oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, we współpracy, w zależności od potrzeb, z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, w tym poradnią specjalistyczną.

§ 6 ust. 5. Program opracowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, nie dłuższy niż etap edukacyjny

§ 6 ust 7. Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku szkolnym.

§ 6 ust 8. W spotkaniach zespołu mogą także uczestniczyć …przedstawiciel

poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, asystent lub pomoc nauczyciela …. inne osoby, w szczególności lekarz, psycholog,

pedagog, logopeda lub inny specjalista na wniosek rodziców.

§ 6 ust. 11. Rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń mają prawo uczestniczyć
w spotkaniach zespołu, a także w opracowaniu i modyfikacji programu oraz dokonywaniu wielospecjalistycznych ocen,
Dyrektor …zawiadamia pisemnie …o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości uczestniczenia w tym spotkaniu.

§ 6 ust 12. Rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń otrzymują kopię:
1) wielospecjalistycznych oceny,

 2) programu IPET.

=====

8.6. Dodatkowe osoby wspierające  dla uczniów z niepełnosprawnościami

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U.poz. 1578)

§ 7 ust. 1. W przedszkolach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi, przedszkolach integracyjnych, szkołach ogólnodostępnych z oddziałami integracyjnymi i szkołach integracyjnych zatrudnia się dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego, z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

§ 7 ust. 2. W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się dodatkowo:

1) nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych lub specjalistów lub

2) asystenta nauczyciela lub osobę niebędącą nauczycielem, posiadającą przygotowanie uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć, za zgodą kuratora oświaty, (mowa o tym w art. 15 ust. 2 ustawy prawo oświatowe), prowadzących zajęcia w klasach I–III szkoły podstawowej, lub asystenta wychowawcy świetlicy (mowa w art. 15 ust. 7 ustawy), lub

3) pomoc nauczyciela

– z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

§ 7 ust. 3. W przedszkolach ogólnodostępnych, innych formach wychowania przedszkolnego i szkołach ogólnodostępnych, w których kształceniem specjalnym są objęci uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na inne niż wymienione w §7 ust. 2 niepełnosprawności, niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym, za zgodą organu prowadzącego, można zatrudniać dodatkowo:

1) nauczycieli posiadających kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia odpowiednio uczniów niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie oraz zagrożonych niedostosowaniem społecznym

lub specjalistów, lub

2) asystenta nauczyciela lub osobę niebędącą nauczycielem posiadającą przygotowanie uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć, za zgodą kuratora oświaty, (mowa o tym w art. 15 ust. 2 ustawy prawo oświatowe), prowadzących zajęcia w klasach I–III szkoły podstawowej, lub asystenta wychowawcy świetlicy (mowa w art. 15 ust. 7 ustawy prawo oświatowe, lub

3) pomoc nauczyciela

– z uwzględnieniem realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

§7 ust.4. W przedszkolach specjalnych, przedszkolach ogólnodostępnych
z oddziałami specjalnymi oraz w klasach I–IV szkół podstawowych specjalnych
i szkół podstawowych ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi, dla uczniów:

1) z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

2) z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,

3) z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

4) z niepełnosprawnościami sprzężonymi

– zatrudnia się dodatkowo pomoc nauczyciela.

§ 7 ust. 5. W przedszkolach i szkołach: specjalnych, integracyjnych, ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi lub integracyjnymi oraz w przypadkach innych niepełnosprawności niż określone w § 7 ust. 4, dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, za zgodą organu prowadzącego, można zatrudnić dodatkowo pomoc nauczyciela.

===== 

8.7. Zajęcia rewalidacyjne

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół

Zgodnie z ramowymi planami nauczania w szkołach specjalnych dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym znacznym minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów, w każdym roku szkolnym, wynosi po 10 godzin na oddział. W przypadku uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, w tym uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, jeżeli jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym, uczęszczających do szkoły podstawowej ogólnodostępnej, oddziału integracyjnego w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub szkoły podstawowej integracyjnej minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych, w każdym roku szkolnym, wynosi po 2 godziny na ucznia.  

Dla uczniów z innymi niepełnosprawnościami minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych, w każdym roku szkolnym, wynosi: 1) w oddziale specjalnym – po 12 godzin na oddział; 2) w oddziale ogólnodostępnym lub integracyjnym – po 2 godziny na ucznia.

Są to zajęcia obligatoryjne dla uczniów niepełnosprawnych, posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, ustalając rodzaj zajęć rewalidacyjnych dla ucznia niepełnosprawnego, należy wziąć pod uwagę diagnozę oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu poradni psychologiczno-pedagogicznej, a także możliwości i potrzeby ucznia wynikające z diagnozy pedagogicznej dokonanej przez zespół nauczycieli i specjalistów.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 17.marca 2017r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli

§ 10.3. Godzina zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych trwa 60 minut

§ 10.4. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się prowadzenie zajęć, o których mowa w ust. 3, w czasie krótszym niż 60 minut, zachowując ustalony dla ucznia łączny czas tych zajęć w okresie tygodniowym.

===== 

8.8. Liczebność uczniów w oddziale.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 17 marca 2017r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli

§ 6.p.1. Liczba dzieci w oddziale przedszkola integracyjnego i oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym oraz liczba uczniów w oddziale szkoły integracyjnej i oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej wynosi nie więcej niż 20, w tym nie więcej niż 5 dzieci lub uczniów niepełnosprawnych.

p.2 Za zgodą organu prowadzącego szkołę lub przedszkole liczba dzieci niepełnosprawnych w oddziale przedszkola integracyjnego i oddziale integracyjnym w przedszkolu ogólnodostępnym oraz liczba uczniów niepełnosprawnych

w oddziale szkoły integracyjnej i oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej może być wyższa niż określona w ust. 1, jeżeli uczeń uczęszczający do tego oddziału uzyska orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawność w trakcie roku szkolnego.

p.4. Liczba dzieci w oddziale przedszkola specjalnego i oddziale specjalnym w przedszkolu ogólnodostępnym wynosi:

1) w oddziale dla dzieci z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera – nie więcej niż 4;

2) w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi – nie więcej niż 4;

3) w oddziale dla dzieci niesłyszących i słabosłyszących – nie więcej niż 8;

4) w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – nie więcej niż 8;

5) w oddziale dla dzieci niewidomych i słabowidzących – nie więcej niż 10;

6) w oddziale dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją – nie więcej niż 12;

7) w oddziale zorganizowanym dla dzieci z różnymi rodzajami niepełnosprawności, o których mowa w pkt 1–6 – nie więcej niż 5. Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 649

Liczba uczniów w oddziale szkoły specjalnej i oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej wynosi:

1) w oddziale dla uczniów z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera – nie więcej niż 4;

2) w oddziale dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym – nie więcej niż 4;

3) w oddziale dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z wyłączeniem uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – nie więcej niż 6;

4) w oddziale dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących – nie więcej niż 8;

5) w oddziale dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – nie więcej niż 8;

6) w oddziale dla uczniów niewidomych i słabowidzących – nie więcej niż 10;

7) w oddziale dla uczniów z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją – nie więcej niż 12;

8) w oddziale dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim – nie więcej niż 16;

9) w oddziale zorganizowanym dla uczniów z różnymi rodzajami niepełnosprawności, o których mowa w pkt 1 i 4–7 – nie więcej niż 5.

10) W oddziale szkoły specjalnej liczba uczniów niedostosowanych społecznie i uczniów zagrożonych niedostosowaniem społecznym wynosi nie więcej niż 16.

===== 

8.9. Wydłużenie etapu edukacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. poz.703 w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół

§ 5. 1. Dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność

oraz uczniów szkół w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich można przedłużyć okres nauki:

1) w szkole podstawowej:

a) o jeden rok – na I etapie edukacyjnym,

b) o dwa lata – na II etapie edukacyjnym;

2) w szkole ponadpodstawowej o jeden rok.

2. Decyzję o przedłużeniu okresu nauki uczniowi posiadającemu orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane

ze względu na niepełnosprawność podejmuje rada pedagogiczna po uzyskaniu:

1) opinii zespołu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy – Prawo oświatowe, z której wynika potrzeba przedłużenia uczniowi okresu nauki, w szczególności z powodu znacznych trudności w opanowaniu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodach,

oraz

2) zgody rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia.

===== 

8.10. Droga dziecka z domu do szkoły.

Ustawa  Prawo Oświatowe  (Dz.U. z 2017 r. poz.59  oraz Dz.U. z 2017 poz. 949)

Art.39. ust.4

 Obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,

b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych;

3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.

Uwaga! wyjaśnienie do tego zapisu podaje MEN na stronie https://men.gov.pl/ministerstwo/informacje/dowoz-uczniow-niepelnosprawnych-do-szkol-i-osrodkow.html.

=====

Materiał opracował Zespół Ekspertów Punktu Informacyjno-Koordynacyjnego dla Osób z Niepełnosprawnościami:

dr Teresa Serafin
prof. oświaty Lidia Klaro-Celej
mgr Barbara Szostak

 

ZamknijNa tej stronie internetowej wykorzystywane są pliki cookies zbierane do celów statystycznych i wykorzystywane do poprawnego działania serwisu www.
Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies można zmienić w ustawieniach przeglądarki - niedokonanie zmian ustawień przeglądarki jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.